İBB Meclis Üyesi Abdulkadir Altınhan: “İstanbul'un bütçesi büyüdü, yatırımların payı yarıya düştü”

İBB Meclis Üyesi Abdulkadir Altınhan: “İstanbul'un bütçesi büyüdü, yatırımların payı yarıya düştü”

İBB Meclisi AK Parti Üyesi Abdulkadir Altınhan, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin 2019–2025 yılları arasındaki mali tablosunu değerlendirdi.

İBB, İSKİ, İETT ve iştiraklerin yedi yılda toplam 105 milyar dolarlık gelir elde ettiğini belirten Altınhan, belediye bütçesindeki sermaye giderlerinin payının yüzde 40,6'dan yüzde 20,6'ya gerilediğini söyledi. Metro kredilerinin kullanımına ilişkin Sayıştay bulgularına da dikkat çeken Altınhan, İBB'nin mali yönetimi için üç somut öneri sundu.

İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Meclisinin kasım ayı toplantılarında finans ve bütçe konularını değerlendiren AK Parti İBB ve Güngören Belediye Meclis Üyesi Abdulkadir Altınhan, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin son yedi yıllık gelir ve gider tablosuna ilişkin açıklamalarda bulundu.

İBB'nin mali kaynaklarındaki artışa rağmen yatırım harcamalarının toplam bütçe içindeki payının gerilediğini belirten Altınhan, merkezi yönetimden aktarılan kaynaklar, metro yatırımları, belediye alacakları ve bütçe şeffaflığına ilişkin değerlendirmeler yaptı.

“YEDİ YILDA 105 MİLYAR DOLARLIK KAYNAK”

İBB'nin 2019 yılında gerçekleşen bütçe gelirinin 19 milyar 540 milyon lira olduğunu, bu rakamın 2025 yılı sonunda 275 milyar 430 milyon liraya yükseldiğini belirten Altınhan, yıllık gelirlerin nominal olarak yaklaşık 14 kat arttığını ifade etti.

İSKİ, İETT ve belediye iştirakleri de dahil edildiğinde yedi yılda toplam 105 milyar dolarlık kaynak oluştuğunu vurgulayan Altınhan, bu kaynağın yatırımlara ve hizmetlere yansımasının sorgulanması gerektiğini söyledi.

Altınhan, “Kasaya giren 105 milyar dolarlık o devasa servete karşılık, bu şehre ne verdiniz?” ifadelerini kullandı.

“MERKEZİ YÖNETİMDEN AKTARILAN PAY 245 MİLYAR LİRAYI AŞTI”

Belediye gelirlerindeki artışta merkezi yönetimden aktarılan payların önemli bir yer tuttuğunu belirten Altınhan, 2019 yılında 14 milyar lira olan merkezi yönetim aktarımının 2025 yılında 245 milyar lirayı aştığını söyledi.

Bu tutarın yaklaşık 17,4 katlık artışa karşılık geldiğini ifade eden Altınhan, belediyenin kendi gelir kaynaklarını geliştirmesi gerektiğini vurguladı.

Taşınmaz kiraları, hafriyat gelirleri ve reklam alanları gibi kaynakların daha etkin yönetilmesi gerektiğini dile getiren Altınhan, belediyenin öz gelirlerini artıracak uygulamalara ağırlık verilmesi çağrısında bulundu.

“YATIRIMLARIN BÜTÇEDEN ALDIĞI PAY YARIYA DÜŞTÜ”

Konuşmasında yatırım harcamalarına özel bir bölüm ayıran Altınhan, İBB'nin toplam giderlerinin 2019 yılında 21 milyar 420 milyon lira, 2025 yılında ise 261 milyar 290 milyon lira olarak gerçekleştiğini belirtti.

Aynı dönemde sermaye giderlerinin toplam harcamalar içindeki payının yüzde 40,6'dan yüzde 20,6'ya gerilediğini ifade eden Altınhan, toplam giderlerdeki artışın yüzde 1.120, yatırım harcamalarındaki artışın ise yüzde 518 olduğunu söyledi.

Daire başkanlıklarının bütçelerini de karşılaştıran Altınhan, İnsan Kaynakları ve Eğitim biriminin bütçesinin yüzde 1.687, Bilgi İşlem bütçesinin yüzde 1.327 ve Strateji Geliştirme bütçesinin yüzde 1.345 arttığını kaydetti.

Buna karşılık Fen İşleri Daire Başkanlığı bütçesindeki artışın yüzde 481, Yol Bakım ve Altyapı Daire Başkanlığında yüzde 342, Raylı Sistem Daire Başkanlığında ise yüzde 244 olduğunu belirten Altınhan, kaynak dağılımındaki önceliklerin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

METRO KREDİLERİNE İLİŞKİN SAYIŞTAY İDDİASI

Metro yatırımlarının finansmanına da değinen Altınhan, 2025 yılı Sayıştay raporuna atıfta bulunarak metro projeleri için sağlanan bazı kredilerin kullanım amaçları dışında değerlendirildiğini ileri sürdü.

Metro projeleri kapsamında toplam 4 milyar 755 milyon avroluk kredi tutarından söz eden Altınhan, bazı borçlanmaların başlangıçta öngörülen projeler dışında kullanıldığını iddia etti.

Kredilerin hangi yatırımlara aktarıldığının ve projelerdeki gerçekleşme oranlarının açıklanmasını isteyen Altınhan, raylı sistem yatırımlarına ayrılan kaynakların kullanımının kamuoyuna açık biçimde raporlanması gerektiğini ifade etti.

BELEDİYENİN MİLYARLARCA LİRALIK ALACAĞINA DİKKAT ÇEKTİ

İBB'nin tahsil edilmemiş alacaklarına ilişkin rakamlar da paylaşan Altınhan, 2025 yılı mali verilerine göre belediyenin 1 milyar 784 milyon lira kira alacağı bulunduğunu belirtti.

2026 yılına devreden tahakkuk etmiş ancak tahsil edilmemiş idari para cezalarının 5 milyar 179 milyon lira olduğunu ifade eden Altınhan, bu cezaların yaklaşık 3,5 milyar liralık bölümünün kaçak hafriyat dökümüyle ilişkili olduğunu söyledi.

Belediye iştiraklerinden tahsil edilmesi gereken 8 milyar 490 milyon liralık alacak bulunduğunu da belirten Altınhan, söz konusu tutarların hukuki durumlarına ve tahsil edilebilirliklerine göre değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

İBB'NİN MALİ YÖNETİMİ İÇİN ÜÇ SOMUT TEKLİF

Konuşmasının son bölümünde “İstanbul Mali Verimlilik ve Öz Gelirleri Güçlendirme Programı” adı altında üç öneri sunan Altınhan, ilk olarak belediyenin tahakkuk etmiş ancak tahsil edilmemiş alacaklarının kapsamlı biçimde incelenmesini istedi.

Bu kapsamda vadesi geçmiş alacakların sınıflandırılması, kira sözleşmelerinin gözden geçirilmesi ve üç ayda bir İBB Meclisine tahsilat performans raporu sunulması önerisinde bulundu.

İkinci önerisinde “Hizmet Başına Birim Maliyet Sistemi” kurulmasını isteyen Altınhan, yol yapımı, yeşil alan bakımı ve diğer belediye hizmetlerinin maliyetlerinin ölçülerek karşılaştırılabilir hale getirilmesi gerektiğini ifade etti.

Üçüncü önerisinde ise İBB, İSKİ, İETT ve iştiraklerin mali verilerinin bir arada değerlendirileceği “İstanbul'un Bütünleşik Mali Bilançosu”nun hazırlanmasını talep etti.

Altınhan ayrıca büyük yatırımların başlangıç maliyetleri, güncel maliyetleri, fiziki ilerleme oranları ve hedeflenen tamamlanma tarihlerinin altı ayda bir kamuoyuyla paylaşılmasını önerdi.

“PARA VARSA HİZMET NEREDE; HİZMET YOKSA PARA NEREDE?”

İstanbul'un ulaşım, altyapı ve deprem hazırlığı gibi temel ihtiyaçlarına dikkat çeken Altınhan, bütçe büyüklüğünün gerçekleştirilen hizmetlerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Altınhan, konuşmasını şu sözlerle tamamladı:

“İstanbul'un bütçesi katlanarak büyüdü. Gelirler büyüdü. Borçlar dağ gibi büyüdü. Kendi konfor bütçeleriniz büyüdü. Ama ne hikmetse hizmet unutuldu! Bizim bu meclisten sorduğumuz soru gayet net, gayet açıktır: Para varsa hizmet nerede; hizmet yoksa para nerede?”